در ویرانههای بطلمیوس باستانی در سیرنایکا، در قلمرو لیبی مدرن، باستانشناسان لایهای غیرعادی از فعالیت روزانه را ثبت کردهاند. بر اساس دادههای یک سفر لهستانی به رهبری زوفیا کووارسکا از دانشگاه ورشو، که پس از نتایج فصلهای صحرایی منتشر شد، بیش از صد تخته بازی سنگی که مستقیماً در بناهای معماری حک شده بود در شهر کشف شد.
اینها کتیبه های باشکوه یا آثاری از اقتدار نیستند. ما در مورد زمین های بازی ساده صحبت می کنیم – ردپایی از سرگرمی های روزانه کسانی که پس از زوال شهر از خرابه ها استفاده کردند.
این شهر پس از پایان به حیات خود ادامه داد
بطلمیاس در دوره هلنیستی در منطقه سیرنائیکا تأسیس شد و به سرعت به یکی از مراکز اصلی شهری تبدیل شد. این شهر تا اواخر دوران باستان وجود داشت و سرانجام پس از فتح اعراب در قرن هفتم اهمیت خود را از دست داد.
کار باستان شناسی مدرن تنها در سال 2023 پس از یک وقفه طولانی به دلیل وضعیت بی ثبات در لیبی از سر گرفته شد. از آن زمان، محققان ارگ، سکونتگاه ها و مناطق ساحلی را مورد مطالعه قرار دادند و در آنجا بقایای کشتی های باستانی را نیز یافتند.
در زمینه این یافتههای بزرگ، توجه ویژهای به سازههای سنگتراشی شده کوچکی که در سراسر منطقه تکرار میشوند، شده است.
میز بازی حک شده در سنگ
زمینهای بازی یافت شده بسیار ساده به نظر میرسند: اینها ردیفهایی از طاقچههای کوچک هستند که شبکههایی با فرمتهای مختلف را تشکیل میدهند – از فشرده ۳×۳ تا گزینههای گسترده ۵×۵، ۶×۶ و حتی ۷×۷. مدل های مستطیلی نیز وجود دارد، به عنوان مثال 4×6.
اندازه ها بسیار متفاوت است: برخی از پانل ها بسیار کوچک هستند – حدود 15 سانتی متر، برخی دیگر فضای بیشتری را اشغال می کنند. “پایه” نیز متفاوت است – اینها بلوک های سنگ آهک، قطعات سنگ مرمر و سطوح دیواری یا جزئیات معماری هستند. در برخی مناطق، به ویژه بسیاری از این علائم وجود دارد: مناطقی وجود دارند که 20 یا بیشتر از این علائم را جمع آوری می کنند. این خطوط دیگر مانند خطوط تصادفی به نظر نمی رسند – بلکه مانند عادتی هستند که به طور منظم در زندگی روزمره تکرار می شود.
ویرانه ها به عنوان فضای فعالیت جدید
قدمت این اشیاء همچنان یک چالش است. بر خلاف سکه ها یا سفال ها، تخته های بازی با لایه هایی مرتبط نیستند که امکان تاریخ گذاری دقیق یافته ها را فراهم کند.
با این حال، محققان توافق دارند که بیشتر آنها پس از از دست دادن عملکرد اصلی شهر ظاهر شدند. یعنی ما در مورد زندگی مرکز کلاسیک یونان صحبت نمی کنیم، بلکه در مورد دوره ای صحبت می کنیم که ویرانه ها به زیستگاه مستقل تبدیل شدند.
در واقع، بطلمیاس در حال تبدیل شدن به یک “منظره بازیافتی” است که در آن معماری گذشته با اهداف جدید و سودمندتر سازگار شده است.
سنت های کلی بازی
زمین های بازی مشابه در مناطق دیگر – از شمال آفریقا تا خاورمیانه – شناخته شده است. برخی از آنها مربوط به بازی های خانواده مانکالا هستند، برخی دیگر شبیه طرح های استراتژیک ساده تری هستند.
همچنین فرم هایی وجود دارد که شباهت زیادی به تیک تاک روی یک شبکه 3×3 دارند، و همچنین گزینه های مربوط به گرفتن قطعات دشمن. این نشان دهنده استفاده گسترده از سیستم های بازی ساده و آسان برای بازتولید است که به مواد خاصی نیاز ندارند.
چوپان ها و منطق روزمره فضا
محققان بر این باورند که کاربران اصلی این الواح چوپانان بوده اند. منطقه اطراف بطلمیاس امروزه هنوز هم برای چرا مناسب است و بسیاری از سطوح بازی بر روی تپه ها و گوشه ویرانه ها با چشم اندازهای زیبا از منطقه واقع شده است.
چنین نکاتی امکان نظارت همزمان بر گله و شرکت در بازی در طول دوره انتظار را فراهم می کند. هر شی در دسترس را می توان به عنوان یک قطعه بازی استفاده کرد – سنگ، خرده سفال، دانه. هیچ استانداردسازی وجود ندارد: آنچه مهم است شکل نیست، بلکه عملکرد است.
حتی پس از سقوط شهر، استفاده از فضا ادامه یافت و عادت ها ادامه یافت. سنگ ثابت می ماند اما بسته به زمان و افرادی که از آن استفاده می کنند معنای آن تغییر می کند.